Overzicht ‘Bon Mot du Jour’


3b-wijken

3b·`wijk (de ~ )

De term '3b-wijk' staat voor nieuwbouw- of Vinexwijken met een tamelijk homogene samenstelling. De drie b's:

  • bruiden
  • buiken
  • baby's 

Ik hoorde de term in 2007 van minister van VROM Pieter Winsemius, toen hij - bijna opgelucht - vertelde dat uit onderzoek bleek dat bewoners van Vinexwijken tevreden waren over hun buurt. Tevreden over alles, behalve het groen.

Aandachtswijk

Aandachtswijk (z.n.)

Nieuwe ronde in politieke eufemisering! Minister Vogelaar verwijst de term ‘probleemwijk’ naar de prullenbak.
„Ik wil liever praten over een aandachtswijk�, zei de bewindsvrouw donderdag tijdens haar bezoek aan de Haagse Stationswijk.
Biculturele kansenjongeren (ook wel aandachtsjongeren) wonen in een aandachtswijk. Klinkt heel aantrekkelijk…

Volkskrant-columnist Bert Wagendorp zag trouwens wel een stijlverschil tussen Vogelaar en haar voorganger Verdonk:

Bij Vogelaar proef ik de relativering. [...] Anders dan in de ogen van haar voorgangster Verdonk, die altijd de innerlijke razernij uitdrukten van iemand die elk moment over een vier meter brede sloot kon springen, staat in de ogen van Vogelaar vaak spot te lezen. Vanwege het opgeblazen gedoe om haar heen, vermoed ik.
(via Eric)

aandrager / aanjager

aandrager / aanjager (zn)

Eufemismen voor iemand die wel misstanden signaleert maar er verder niets mee gaat doen. Hij/zij schuift graag de hete aardappel door naar anderen, zonder de vingers er aan te branden.

Aanrechtsubsidie

`aan·recht·sub·`si·die (de ~ )

Femke Halsema noemde tijdens de Algemene Beschouwingen van 2006 de overdraagbare algemene heffingskorting (een belastingkorting voor de niet-werkende partner) de 'aanrechtsubsidie'. In de praktijk komt dit vaak neer op een belastingkorting voor niet-werkende vrouwen.

Het CDA zou deze heffingskorting af willen schaffen en tegelijkertijd de kinderbijslag omhoog willen doen. Wouter Bos van de PvdA had het ook wel over de 'moederbelasting' als de heffingskorting zou worden afgeschaft.

Los van de argumentatie en compensatie scoort Halsema dikke taalpunten met haar neologisme. Leve de aanrechtsubsidie, voor extra biefstuk en rode pesto!

Aarsgewei

aarsgewei

`aars·ge·wei (zn)

Tatoo net boven de kont op de rug van een vrouw (link)

In het Engels wordt de term whale tail gebruikt.

ABJ

ABJ (afk) => Acronym-Based Jargon

Jos Birken gebruikt in zijn column van 7 mei 2002 dit acroniem (Planet Multimedia). Als het niet de moeder van alle afkortingen is, dan in ieder geval een volle tante.

In dezelfde trant:
WSAH: Web Service Acronym Hell.

Accountability

ac·coun·ta·`bi·li·ty (bn., eng.)

Volgens Wim de Bie (op zijn gratis weblog indertijd):

,,heeft te maken met afrekenen, verantwoording afleggen, resultaten meten. Misschien is het wel hetzelfde als outputsturing, maar dat gaat al zo lang mee, daar moest nodig iets nieuws voor komen. Is het wellicht resultaatdoelstelling? Mogen we het ook vraagsturing noemen?”

U begrijpt het al. Dit woord heeft veel betekenissen. En als u denkt dat u het kunt gebruiken: gewoon doen! Gebruik het gerust om de drie zinnen. Het woord betekent wat U wilt.

ADHD

Afkorting voor: Attention Deficit Hyperactivity Disorder.
Nederlandse variant: Alle Dagen Heel Druk.

afkluiten

af·`klui·ten (ov.ww.)

iemand met een kluitje het riet in sturen

Afpilsen

'af-pil-sen (pilste af, h. afgepilst)
Nog even ~;
Na een lange avond doorhalen nog een pilsje nemen.

akoestisch landschap

Op Funda.nl kunnen makelaars zich helemaal uitleven in hun aanprijzingen. Zo vond ik in de beschrijving van een wijk dat deze wordt ,,omsloten door het groene akoestische landschap en een fraaie singel met waterpartij''
Wat een schitterende term, akoestisch landschap! Het suggereert van alles - kwinkelerende leeuweriken - maar kan net zo goed een equivalent van de Bulderbaan in de buurt aanduiden.

ambeteren

am·be·`te·ren (ww, Belg.)
lastig vallen, plagen, ergeren, vervelen.

Uit het taalmuseum van het Schaftlokaal.

Angstblaas

Persoon van het mannelijk geslacht bij wie adequate blaasontlediging nagenoeg onmogelijk is als gevolg van een latente angststoornis die acuut wordt op het moment dat andere personen de toiletruimte betreden.

Asset

Asset (zn) -> gebruikt als synoniem voor kwaliteit, eigenschap. Letterlijk: bezit, goed, fig: voordeel, pluspunt, aanwinst, ~s baten

Wordt tegenwoordig vaak gebruikt om persoonlijke eigenschappen te omschrijven: ,,Een van mijn assets is om te verbinden”.
Tenenkrommende psychobabbel.

B.E.R.T.

Als reactie op het BOB-fenomeen, ontstond BERT. Waar Bob ongeveer stond voor Bewust Onbeschonken Bestuurder, een automobilist die geen alcohol heeft gedronken, zijn er ook hufters die denken alles te kunnen in het verkeer: de Beschonken En Rijdt Toch bestuurders. Een nekschot verdienen ze.

Bakhaan

`bak·haan (de ~ (m.), bakhanen)

  1. Een niet al te snugger iemand
  2. (ww) iemand bakhanen: iemand voor idioot uitmaken

Barfmail

barfmail (zn, eng.)  -> lett: kotspost, kotsmail

Synoniem voor ongewenste e-mail, zoals spam, kettingmailtjes en valse viruswaarschuwingen.

(wordspy)

Bats (zware)

`bats (de ~ )
een (zware) bats: een shaggie van zware shag / tabak
een zware bats roken: een zwaar shaggie roken

Beddian Year (Beddia-jaar)

Een Beddia-jaar is het moment waarop je leeftijd overeenstemt met de twee laatste cijfers van je geboortejaar. Als ik 73 word in 2046 zal ik mijn Beddia-jaar hebben. De term is vernoemd naar de bedenker ervan, Bobby Beddia.

,,A Beddian Year is one in which your age matches the last two digits of the year you were born.  What’s sort of great about it is that it will happen to everybody if you live long enough. If you were born in 2000, it happens instantaneously. The people who were born at the end of the century have to take care of themselves. ”

(link / via Kottke)

Beleidsresistent

be·`leids·re·sis·`tent (bn.)

In een artikel over probleemjongeren in Venlo dook de term “beleidsresistente jongeren” op. Hoe overheden ook proberen hen bij te sturen, ze zijn er ongevoelig voor. Het lijkt wel een medische aandoening. Zijn ze beleidsallergisch wellicht?
(elders op de NRC-site)

Belevingsconcept (voor begrafenissen)

Ik citeer: ,,In navolging van Amerikaanse voorbeelden is Live Expressions, voormalig onderdeel van Joop v.d. Ende Theaterproducties, begonnen met belevingsconcepten voor begrafenissen.” Je uitvaart geregisseerd door v.h. Joop van den Ende, kortom. Volgens een belevingsdraaiboek neem ik aan. Licht? Camera? Actie! Zakken met die kist…

beurtbalkje

`beurt·balk·je (het ~ )
1. staafje voor het scheiden van koopartikelen op een kassaband

Als het niet het meest spraakmakende woord is, dan toch zeker het meest zinloze woord van het jaar. Zat ik hier op te wachten?
Via www.beurtbalkje.nl zet actiegroep "Over de Balk" (jawel) zich sinds september 2002 in voor het in de Van Dale krijgen van dit woord.

Bevobbeld

Wim de Bie introduceert nieuwe manieren om energie te besparen:

Een woord als bijvoorbeeld vergt bij een correcte uitspraak enige inspanning.
Zeg het hardop: BIJ VOOR BEELD. Lippen en kaak krijgen veel te doen.

Het nu veel gehoorde bevobbeld is een goed voorbeeld (vobbeld?) van een eenvoudige, door iedere spreker te verwezenlijken vorm van energiebesparing.

(link)

Bicultureel

bi·cul·tu·`reel (bn.)

Verander de wereld, begin bij de taal. Dat moet men bij De Baak gedacht hebben toen ze voorstelden het woord allochtoon te schrappen ten gunste van 'bicultureel'.

Nobel initiatief natuurlijk, maar omdat de positieve kleur van het woord te ver afwijkt van de inmiddels beladen term 'allochtoon' zal dit woord de Van Dale niet gauw halen.

Jammer.

Net zo zot als proberen het woord 'achterstandsgebieden' te vervangen door 'kansenzones'. Two wrongs don't make a right.

Zolang er een enorme wij-zij-fixatie bestaat, zal het woord 'allochtoon' het nog wel even volhouden. In de woorden van retecool-reaguurder Sha-Baz: ,,Nee serieus, weet je hoeveel buitenlanders er op de wereld wonen?”

Update: weblog geenstijl gebruikt inmiddels de uitdrukking ‘biculturele kansenjongeren‘ als synoniem voor Noordafrikaanse treiteraars.

Bijvangst

Politie-term voor ,,het opsporen van strafbare feiten die toevallig worden waargenomen tijdens het gebruik van de camera's voor hun hoofdfunctie''.

Bijzetsnaveltjes

Bij·zet`sna·vel·tje (zn) -> Iemand die zo vaak ’s avonds mee blijft eten dat hij amper nog opvalt

Met dank aan Niels Riethorst

Blauwkous

In een NRC-artikel over ‘expres kinderloos en toch tevreden’ komt het woord blauwkous voor:

Heksen, seksueel gefrustreerden, blauwkousen, zieligerds. En recentlijker, eenzamen. Egoisten. Narcisten. In Geen kinderen geen bezwaar somt Emily Nobis de stempels op die vrouwen zonder kinderen in de loop der eeuwen opgeplakt hebben gekregen: een mismoedig makend rijtje.

Maar wat is een blauwkous eigenlijk? ,,Van Dale (1999) vermeldt bij blauwkous de omschrijving ’spotnaam voor een vrouw die geleerd is of daarvoor wil doorgaan en een zekere minachting voor huishoudelijke zaken toont’.”
(link)

BlesSMS

“The Pope has decided to send blessings out via text messages from his World Youth Day masses — now Catholics can get a BlesSMS.”

boing boing

Blogtok

Blog·`tok (zn. de ~)

Steeph introduceert een woord dat we al heel lang wilden hebben: blogtok. ,,Blogtokken is op meerdere blogs simultaan kakelen als kippen in een legbatterij over een klein maar schijnbaar smeuïg nieuwtje.” (link)

Bloosloos

`bloos·loos (bn.)

Kees van Kooten en Wim de Bie leggen de Nova-kijker uit wat ze bedoelen met hun nieuwe term ,,Bloosloos”:

Wat er nu gebeurt met het comadrinken, de aanpak van het tuig en de maar doorgaande topsalarissen en de niet-mindering op de topambtenarensalarissen. Weer een ton meer dan de minister-president! En die Hoogervorst die nu weer 80 keer meer verdient. Die bloost niet!
Blozen is teloorgegaan.
Dat noemen we bloosloos gedrag. Nederland is een totaal bloosloze samenleving geworden.

(nova|kootenbie fansite)

Blurb

Blurb -> (eng.) Aanprijzing op een boek of DVD

Volgens Paulien Cornelisse:

,,De orgastische kreten achterop boeken die bestsellers moeten worden heten blurbs. [...] De volgende woorden doen het, blijkens mijn onderzoek, goed: indringend, zinderend, vertelplezier, scherpzinnig, verbeeldingskracht, subliem, rasverteller, dwingend, duister, meeslepend, messcherp en ontroerend. En natuurlijk het blurbwoord aller blurbwoorden: verontrustend. ‘Een verontrustende roman’ klinkt negatief, maar in blurbland is dit juist een aanprijzing.”

In het Duits heet dit een Klappentext. Veel van de gebruikte blurbs zijn geciteerd zonder recht te doen aan de context, een voorbeeld van ‘contextomy‘.

Update: Ewoud Sanders zocht uit waar het woord ‘blurb’ vandaan komt.

Bokito gaan

Bo·`ki·to gaan (ww, uitdr.)

Nog een keer over die gorilla uit Blijdorp, om het af te leren:
,,Bokito gaan” is sinds de ontsnapping van deze aap een uitdrukking voor helemaal gek worden, de beest uithangen, wild worden.
Door de ,,(…) gaan”-constructie is het een anglicisme (c.f. -> go crazy)

Update (4 juni 2007):
In Artis, de Amsterdamse dierentuin, zullen de hekken verdwijnen. De verbouwing kost 80 miljoen euro, waarvan de gemeente Amsterdam 15 miljoen bijdraagt. Waarom?
,,Om een tegenwicht te bieden aan het Rotterdamse Bokito-offensief”, volgens wethouder Lodewijk Asscher.
Hoor ik daar een gevalletje Feyenoord-Ajax?

Bollenwangenhapsnoet

Een bollenwangenhapsnoet met een kont als Buiksloterham (Amsterdamse uitdrukking) -> Hij is dom en dik

(met dank aan Ton Zeilstra)

Bombaard

`bom·baard (z.n. , de ~)  zelfmoordterrorist met baard

Uit de tsunami aan reacties op de Eindelijk Verschenen Film:

Grappig, deze film zou je ook heel goed kunnen opvatten als een Islamisten-propagandafilm. Bin Laden zou er trots op kunnen zijn… ‘t Is maar net hoe je ernaar kijkt, een gemiddelde bombaard zou smullen bij de combinatie van beelden en teksten.

(retecool: HEHE, daar istie dan)

bomschoenterrorist

Een terrorist in een vliegtuig met een bom in zijn schoen. Het is wel mooi dat dit gelijk tot een nieuw woord leidt, dat gelijk door iedereen wordt overgenomen.

Braatolizer

De Braatolizer is inmiddels een begrip op in de weblogwereld; de term werd voor het eerst gebruikt op retecool.com

We spreken hier over een JavaScript dat de gebruiker in staat stelt een webformulier op het internet - vooral van spammers - vol te 'braten' met absolute onzin.

To braat, or not to braat, de term zelf heeft niets van doen met het oudduitse Braten, maar met zout en peper smaken spammers toch het beste.

U tjekke ook het bijbehorende persbericht.

Brandalism

brandalism (eng.) => mengwoord van ‘brand’ (handelsmerk) en vandalisme

Brandalism is een artistieke aanval op commerciële uitingen. In de woorden van graffiti-artiest-nieuwe-stijl Banksy: ,,Any advert in public space that gives you no choice whether you see it or not is yours. It’s yours to take, re-arrange and re-use”
Beoefenaars kunnen wel ‘brandals’ genoemd worden.
(link|zie ook).

Brimstig

`brim·stig (bijv.nw)

Sfeerwoord vo