Overzicht ‘algemeen’


3b-wijken

3b·`wijk (de ~ )

De term '3b-wijk' staat voor nieuwbouw- of Vinexwijken met een tamelijk homogene samenstelling. De drie b's:

  • bruiden
  • buiken
  • baby's 

Ik hoorde de term in 2007 van minister van VROM Pieter Winsemius, toen hij - bijna opgelucht - vertelde dat uit onderzoek bleek dat bewoners van Vinexwijken tevreden waren over hun buurt. Tevreden over alles, behalve het groen.

Aandachtswijk

Aandachtswijk (z.n.)

Nieuwe ronde in politieke eufemisering! Minister Vogelaar verwijst de term ‘probleemwijk’ naar de prullenbak.
„Ik wil liever praten over een aandachtswijk�, zei de bewindsvrouw donderdag tijdens haar bezoek aan de Haagse Stationswijk.
Biculturele kansenjongeren (ook wel aandachtsjongeren) wonen in een aandachtswijk. Klinkt heel aantrekkelijk…

Volkskrant-columnist Bert Wagendorp zag trouwens wel een stijlverschil tussen Vogelaar en haar voorganger Verdonk:

Bij Vogelaar proef ik de relativering. [...] Anders dan in de ogen van haar voorgangster Verdonk, die altijd de innerlijke razernij uitdrukten van iemand die elk moment over een vier meter brede sloot kon springen, staat in de ogen van Vogelaar vaak spot te lezen. Vanwege het opgeblazen gedoe om haar heen, vermoed ik.
(via Eric)

aandrager / aanjager

aandrager / aanjager (zn)

Eufemismen voor iemand die wel misstanden signaleert maar er verder niets mee gaat doen. Hij/zij schuift graag de hete aardappel door naar anderen, zonder de vingers er aan te branden.

Aanrechtsubsidie

`aan·recht·sub·`si·die (de ~ )

Femke Halsema noemde tijdens de Algemene Beschouwingen van 2006 de overdraagbare algemene heffingskorting (een belastingkorting voor de niet-werkende partner) de 'aanrechtsubsidie'. In de praktijk komt dit vaak neer op een belastingkorting voor niet-werkende vrouwen.

Het CDA zou deze heffingskorting af willen schaffen en tegelijkertijd de kinderbijslag omhoog willen doen. Wouter Bos van de PvdA had het ook wel over de 'moederbelasting' als de heffingskorting zou worden afgeschaft.

Los van de argumentatie en compensatie scoort Halsema dikke taalpunten met haar neologisme. Leve de aanrechtsubsidie, voor extra biefstuk en rode pesto!

Aarsgewei

aarsgewei

`aars·ge·wei (zn)

Tatoo net boven de kont op de rug van een vrouw (link)

In het Engels wordt de term whale tail gebruikt.

Accountability

ac·coun·ta·`bi·li·ty (bn., eng.)

Volgens Wim de Bie (op zijn gratis weblog indertijd):

,,heeft te maken met afrekenen, verantwoording afleggen, resultaten meten. Misschien is het wel hetzelfde als outputsturing, maar dat gaat al zo lang mee, daar moest nodig iets nieuws voor komen. Is het wellicht resultaatdoelstelling? Mogen we het ook vraagsturing noemen?”

U begrijpt het al. Dit woord heeft veel betekenissen. En als u denkt dat u het kunt gebruiken: gewoon doen! Gebruik het gerust om de drie zinnen. Het woord betekent wat U wilt.

ADHD

Afkorting voor: Attention Deficit Hyperactivity Disorder.
Nederlandse variant: Alle Dagen Heel Druk.

ambeteren

am·be·`te·ren (ww, Belg.)
lastig vallen, plagen, ergeren, vervelen.

Uit het taalmuseum van het Schaftlokaal.

Barfmail

barfmail (zn, eng.)  -> lett: kotspost, kotsmail

Synoniem voor ongewenste e-mail, zoals spam, kettingmailtjes en valse viruswaarschuwingen.

(wordspy)

Bats (zware)

`bats (de ~ )
een (zware) bats: een shaggie van zware shag / tabak
een zware bats roken: een zwaar shaggie roken

Beddian Year (Beddia-jaar)

Een Beddia-jaar is het moment waarop je leeftijd overeenstemt met de twee laatste cijfers van je geboortejaar. Als ik 73 word in 2046 zal ik mijn Beddia-jaar hebben. De term is vernoemd naar de bedenker ervan, Bobby Beddia.

,,A Beddian Year is one in which your age matches the last two digits of the year you were born.  What’s sort of great about it is that it will happen to everybody if you live long enough. If you were born in 2000, it happens instantaneously. The people who were born at the end of the century have to take care of themselves. ”

(link / via Kottke)

Beleidsresistent

be·`leids·re·sis·`tent (bn.)

In een artikel over probleemjongeren in Venlo dook de term “beleidsresistente jongeren” op. Hoe overheden ook proberen hen bij te sturen, ze zijn er ongevoelig voor. Het lijkt wel een medische aandoening. Zijn ze beleidsallergisch wellicht?
(elders op de NRC-site)

beurtbalkje

`beurt·balk·je (het ~ )
1. staafje voor het scheiden van koopartikelen op een kassaband

Als het niet het meest spraakmakende woord is, dan toch zeker het meest zinloze woord van het jaar. Zat ik hier op te wachten?
Via www.beurtbalkje.nl zet actiegroep "Over de Balk" (jawel) zich sinds september 2002 in voor het in de Van Dale krijgen van dit woord.

Bevobbeld

Wim de Bie introduceert nieuwe manieren om energie te besparen:

Een woord als bijvoorbeeld vergt bij een correcte uitspraak enige inspanning.
Zeg het hardop: BIJ VOOR BEELD. Lippen en kaak krijgen veel te doen.

Het nu veel gehoorde bevobbeld is een goed voorbeeld (vobbeld?) van een eenvoudige, door iedere spreker te verwezenlijken vorm van energiebesparing.

(link)

Bicultureel

bi·cul·tu·`reel (bn.)

Verander de wereld, begin bij de taal. Dat moet men bij De Baak gedacht hebben toen ze voorstelden het woord allochtoon te schrappen ten gunste van 'bicultureel'.

Nobel initiatief natuurlijk, maar omdat de positieve kleur van het woord te ver afwijkt van de inmiddels beladen term 'allochtoon' zal dit woord de Van Dale niet gauw halen.

Jammer.

Net zo zot als proberen het woord 'achterstandsgebieden' te vervangen door 'kansenzones'. Two wrongs don't make a right.

Zolang er een enorme wij-zij-fixatie bestaat, zal het woord 'allochtoon' het nog wel even volhouden. In de woorden van retecool-reaguurder Sha-Baz: ,,Nee serieus, weet je hoeveel buitenlanders er op de wereld wonen?”

Update: weblog geenstijl gebruikt inmiddels de uitdrukking ‘biculturele kansenjongeren‘ als synoniem voor Noordafrikaanse treiteraars.

Bijvangst

Politie-term voor ,,het opsporen van strafbare feiten die toevallig worden waargenomen tijdens het gebruik van de camera's voor hun hoofdfunctie''.

Bijzetsnaveltjes

Bij·zet`sna·vel·tje (zn) -> Iemand die zo vaak ’s avonds mee blijft eten dat hij amper nog opvalt

Met dank aan Niels Riethorst

Blauwkous

In een NRC-artikel over ‘expres kinderloos en toch tevreden’ komt het woord blauwkous voor:

Heksen, seksueel gefrustreerden, blauwkousen, zieligerds. En recentlijker, eenzamen. Egoisten. Narcisten. In Geen kinderen geen bezwaar somt Emily Nobis de stempels op die vrouwen zonder kinderen in de loop der eeuwen opgeplakt hebben gekregen: een mismoedig makend rijtje.

Maar wat is een blauwkous eigenlijk? ,,Van Dale (1999) vermeldt bij blauwkous de omschrijving ’spotnaam voor een vrouw die geleerd is of daarvoor wil doorgaan en een zekere minachting voor huishoudelijke zaken toont’.”
(link)

BlesSMS

“The Pope has decided to send blessings out via text messages from his World Youth Day masses — now Catholics can get a BlesSMS.”

boing boing

Blogtok

Blog·`tok (zn. de ~)

Steeph introduceert een woord dat we al heel lang wilden hebben: blogtok. ,,Blogtokken is op meerdere blogs simultaan kakelen als kippen in een legbatterij over een klein maar schijnbaar smeuïg nieuwtje.” (link)

Bloosloos

`bloos·loos (bn.)

Kees van Kooten en Wim de Bie leggen de Nova-kijker uit wat ze bedoelen met hun nieuwe term ,,Bloosloos”:

Wat er nu gebeurt met het comadrinken, de aanpak van het tuig en de maar doorgaande topsalarissen en de niet-mindering op de topambtenarensalarissen. Weer een ton meer dan de minister-president! En die Hoogervorst die nu weer 80 keer meer verdient. Die bloost niet!
Blozen is teloorgegaan.
Dat noemen we bloosloos gedrag. Nederland is een totaal bloosloze samenleving geworden.

(nova|kootenbie fansite)

Blurb

Blurb -> (eng.) Aanprijzing op een boek of DVD

Volgens Paulien Cornelisse:

,,De orgastische kreten achterop boeken die bestsellers moeten worden heten blurbs. [...] De volgende woorden doen het, blijkens mijn onderzoek, goed: indringend, zinderend, vertelplezier, scherpzinnig, verbeeldingskracht, subliem, rasverteller, dwingend, duister, meeslepend, messcherp en ontroerend. En natuurlijk het blurbwoord aller blurbwoorden: verontrustend. ‘Een verontrustende roman’ klinkt negatief, maar in blurbland is dit juist een aanprijzing.”

In het Duits heet dit een Klappentext. Veel van de gebruikte blurbs zijn geciteerd zonder recht te doen aan de context, een voorbeeld van ‘contextomy‘.

Update: Ewoud Sanders zocht uit waar het woord ‘blurb’ vandaan komt.

Bokito gaan

Bo·`ki·to gaan (ww, uitdr.)

Nog een keer over die gorilla uit Blijdorp, om het af te leren:
,,Bokito gaan” is sinds de ontsnapping van deze aap een uitdrukking voor helemaal gek worden, de beest uithangen, wild worden.
Door de ,,(…) gaan”-constructie is het een anglicisme (c.f. -> go crazy)

Update (4 juni 2007):
In Artis, de Amsterdamse dierentuin, zullen de hekken verdwijnen. De verbouwing kost 80 miljoen euro, waarvan de gemeente Amsterdam 15 miljoen bijdraagt. Waarom?
,,Om een tegenwicht te bieden aan het Rotterdamse Bokito-offensief”, volgens wethouder Lodewijk Asscher.
Hoor ik daar een gevalletje Feyenoord-Ajax?

Bollenwangenhapsnoet

Een bollenwangenhapsnoet met een kont als Buiksloterham (Amsterdamse uitdrukking) -> Hij is dom en dik

(met dank aan Ton Zeilstra)

Bombaard

`bom·baard (z.n. , de ~)  zelfmoordterrorist met baard

Uit de tsunami aan reacties op de Eindelijk Verschenen Film:

Grappig, deze film zou je ook heel goed kunnen opvatten als een Islamisten-propagandafilm. Bin Laden zou er trots op kunnen zijn… ‘t Is maar net hoe je ernaar kijkt, een gemiddelde bombaard zou smullen bij de combinatie van beelden en teksten.

(retecool: HEHE, daar istie dan)

Buzzword compliant

Volgens Wikipedia: In the technology industry, being buzzword compliant means that a particular product supports features that are currently in vogue. Voor een mooi overzicht kun je ook kijken op de Buzzwhack-site: The Buzzword Compliant Dictionary

CamelCase

CamelCase (bijv.nw)

CamelCase is de gewoonte (onder andere in de informatica) om samengestelde woorden of zinnen, waar de woorden normaliter met een spatie gescheiden worden, als één woord te schrijven. Hierbij krijgt elk woord binnen de samenstelling een hoofdletter.
De naam camelCase verwijst, vanwege de middenin het samengestelde woord voorkomende hoofdletter(s), naar de bulten van een kameel.
CamelCase is een standaard schrijfmethode in verschillende programmeertalen, en is in het DotCom-tijdperk populair geworden in de marketing van te gek gave producten en bedrijven.

Camerazwiep

Uit een filmrecensie van Requiem:

,, De film lijdt enigszins aan camerazwiep, de mode van eergisteren die nu blijkbaar Beieren bereikt heeft.''

Charmezanger

André Hazes krijgt van de Vlaamse krant Het Nieuwsblad een respectvolle herdenking: ,,Charmezanger André Hazes (53) overlijdt aan hartaanval''

Het woord charmezanger viel me op. Dat bekt veel beter dan 'smartlapzanger'. Hazes vond die benaming zelf ook maar niks: ,,Ik ga daar nooit een beetje staan klieren van Kleine Jantje was een enig kind en teer verwend ", zei hij twintig jaar geleden al (…). ,,Ik zing ballades, geen smartlappen. En nu en dan ook rock-'n-roll."

cherry picking

cherry picking (zn. eng.) => kersen plukken

Steeph van Sargasso citeert uit een onderzoek van het Ministerie van Economische zaken naar marktwerking in semi-overheidsinstellingen:
,,Winstuitkering kan leiden tot risico selectie en cherry picking, het kan vormen van fraude in de hand werken en organisaties een prikkel geven zich vooral te richten op meetbare aspecten van een product.”

Het is een andere term voor krenten uit de pap pikken, maar zo veel vrolijker, zo veel luchtiger. Ik ga voortaan cherry picking door het leven…

Coulrofobie

coulrophobia:: is the fear of clowns.

Dit naar aanleiding van een zot verhaal over een optreden van Prince : ,,de clown gaat weg of ik ga weg.”

Tjek ook de website van clownvrezers: coulrophobia.com

Cradle to Cradle (C2C)

Het ‘Cradle to Cradle’ (C2C) principe is een nieuwe denkrichting in productontwerp. Hier mee worden grondstoffen vaker en beter herbruikt. Uitgangspunten zijn:

  • Ontwerp producten en processen zo dat de waardevolle materialen en de investeringen van triljarden dollars die gebruikt worden om ze te produceren beschikbaar blijven voor de mens en zijn natuurlijke omgeving.
  • Ontwerp alle producten zodanig dat ze volledig kunnen worden hergebruikt uitgaande van het principe: Afval is voedsel.
  • Een product moet volledig afbreekbaar zijn in de biosfeer en daar als voedsel dienen voor natuurlijke organismen.
  • Alle niet afbreekbare stoffen moeten beschouwd worden als een hoogwaardige grondstof voor nieuwe producten in de technosfeer.
  • Zorg ervoor dat er tijdens de fabricage van een product op geen enkele wijze schadelijke afvalstoffen ontstaan.

(zie ook de Tegenlichtuitzending ‘Afval = Voedsel’)

Cursusbabe

Over tv-presentatrice Chazia Mourali, die een TELEAC-verleden heeft, meldt de site tvbabes.com: “Chazia is ook nog even cursusbabe geweest bij Teleacnot, en was betrokken bij een project voor de Franse zender TV5.” Om in het geval Chazia 'zwakste schakel' Mourali nou nog te spreken van een 'babe', hm. Is Henny Stoel een journaalbabe dan?

cycloterrorist

cy·clo·ter·ror·`ist (de ~ , mengwoord ned./eng.)

Fietser die alle verkeersreglementen aan zijn laars lapt, en een gevaar betekent voor voetgangers

dat heb je goed

,,Dat heb je goed” => daar heb je gelijk in/het klopt wat je zegt

Ingmar Roerdinkholder schrijf hier over: ,,Me een doorn in het oor; mogelijkerwijs wordt vooral in Gelderland aan deze goedhebberij-ziekte geleden, in Arnhem en zeer wijde omgeving (straal van minstens 75 kilometer) zijn grote delen der bevolking reeds ongeneselijk besmet.”

Uitspraak meestal: dat hè’j goed.
Ook dikwijls: dat heb je (heeft hij/zij) MOOI goed.

De Constante van Steeph

Sargasso’s Steeph gaat niet voor het kleine werk, maar schrijft gelijk Geschiedenis door een ‘politiek-wiskundige constante’ naar zich te vernoemen:
,,Nog steeds wordt 73% van de kamervragen gesteld naar aanleiding van berichten in de media. [...] Daarom claim ik bij deze de eerste politiek-wiskundige constante:

De Constante van Steeph: Het werk van Nederlandse Tweede Kamerleden wordt altijd voor driekwart bepaald door de media.” (link)

,,Heb altijd al een constante op mijn naam willen hebben.”

Hulde, een waarheid als een koe, iets wat iedereen al op z’n klompen aanvoelde. Nu onderbouwd met cijfers.

Democrats didnt win, the Republicans lost

De uitslag van de Midterm elections in Amerika zit Tom Delay niet lekker: ,,Democrats didn’t win; the Republicans lost”.
Briljant! Newspeak in optima forma. Geef er een draai aan die je beter bevalt
(via l-rs)

dieplezers

Een Dieplezer is het tegenovergestelde van een Snellezer. Deze nuttige informatie hoorde ik bij de introductie van NRC-next, een ochtendkrant die de concurrentie aangaat met krantjes voor snellezers zoals Metro en Spits.

Digital Native

The term “digital native” is being applied to individuals who have grown up immersed in technology.
The opposite term is the “digital immigrant” those individuals that are trying to get to terms with digital technology.
A “digital native” will refer to their new “camera”, a digital immigrant will refer to their new “digital camera”
(link)
met dank aan Erik Otzen

Digitator

Di·gi·`ta·tor (zn)
Synoniem voor een systeembeheerder (afkomstig van Geert Kruideren)

(Rare van Ruvo)

Ding

"Dat is helemaal mijn ding" ofwel dit is wat ik leuk vind of wat bij mij past.
Dit hoor je bij Idols, maar ook in de evenementenbureau-sfeer kwam ik dit tegen.

Dining Dead

Lekker bekkende term voor een treurig verschijnsel: stelletjes in een restaurant die stilzwijgend dooreten, omdat de conversatie opgedroogd is.

Komt uit een bespreking van de film 'Eternal Sunshine of the Spotless Mind' door Bianca Stigter.

DIS (Decisive Ideological Struggle)

Dissen heeft een nieuwe betekenis, na Bush' herdenkingen van 11 september. We hebben het hier over een Decisive Ideological Struggle, een ideologische eindstrijd. Het Einde Der Tijden staat immers voor de deur.

Doe

Doe maar biertje doen. Doe maar even opschrijven. U doet het wel begrijpen zo. Doe is een prima voorplakwoord en wordt als zodanig in de dagelijkse omgang veel gebruikt.

Doedel

Doedel Art op Flickr`doe·del (zn) -> gedachteloos krabbeltje
De HEMA zorgt voor een nieuwe verrijking van je woordenschat met de lancering van de ‘Doedel Art’ website. De leukste krabbels worden volgend jaar verwerkt in de schoolspullen van de HEMA.

‘Doedel Art’ had wat mij betreft ook krabbelkunst kunnen heten. Maar Engels is altijd beter dan Nederlands, dus maken we van to doodle gewoon doedelen.

(via Bright)

Dukatdrama

Dukatdrama (zn, het ~)

Gul DukatEen Dukatdrama staat voor een mislukte facelift, botoxbehandeling of kleimasker.
Eigenlijk is een dukatdrama een extreem mislukt XMO’tje.

Deze term is vernoemd naar een karakter uit Star Trek, Gul Dukat (zie woestaantrekkelijk figuur op foto).

Voor meer voorbeelden van Dukatdrama’s in de praktijk, zie The Daily Mieuw.

Dynamic truth

Soldatenjargon uit de Irak-oorlog.
,,Basically means ,This is the plan when my supervisor gave it to me, but change is already in the works.”’
(link|mirror)

Echtscheidingspaleis

`Echt·schei·dings·pa·leis (zn)

Uit een kort interview met Christine van der Horst in Carp, waarin ze het uitgaan in Zaandam beschrijft: ,,Ja, er zijn ook wel wat grand-cafés, maar dat zijn van die echtscheidingspaleizen waar vrouwen hun snoepje voor de nacht oppikken.”

Elfletterig

Wat hebben deze woorden gemeen:

spaarstaart
spartelvers
klimaaltijd
glitterhoed
zintuigloos
vloekzoeker
armendokter

Precies! Ze zijn allemaal elfletterig.

email bankruptcy

email bankruptcy (eng.) -> e-mail bankroet

Als het aantal mailtjes in je mailbox je boven het hoofd groeit kun je iedereen die je wat stuurde maar waarop je niet reageerde een bericht terugsturen met de boodschap dat je bankroet bent: ,,Declare Email Bankruptcy”

Copyright wonk (and Wired columnist) Lawrence Lessig hit upon a novel tactic after spending 80 hours trying to clear out his backlogged inbox: surrender. “Bankruptcy is now my only option,” he wrote in a mass message to his correspondence creditors. Here’s how Lessig erased his debts and turned over a new leaf.

1) Collect the email addresses of everyone you haven’t replied to. Paste them into the BCC field of a new message you’ll send to yourself.

2) Write a polite note explaining your predicament. Apologize profusely - Lessig managed five mea culpas in as many paragraphs - and promise to keep up with your email in the future. Try to sound credible.

3) Ask for a resend of anything particularly pressing, and offer to give such messages special attention.

(Wired)

Enhanced Interrogation Techniques

Monty Python heeft blijkbaar speeches geschreven voor presidentskandidaten

Enhanced Interrogation Techniques (eng. ) -> verbeterde, verzwaarde ondervragingstechnieken

Synoniem voor marteling. Wordt nu als verbloemende term gebruikt door Amerikaanse presidentskandidaten.